Een geboorteplan opstellen is voor veel zwangere vrouwen een houvast in de aanloop naar de bevalling. Het helpt je om na te denken over wat je wilt, wat je vreest en hoe je zorgverleners je het beste kunnen ondersteunen. Maar wat zet je er nu eigenlijk in? En wat kun je beter weglaten? In dit artikel lees je alles over het schrijven van een goed geboorteplan, van pijnverlichting tot de opvang van je baby. Met een praktisch voorbeeld en concrete tips, zodat jouw geboorteplan echt werkt op de dag dat het erop aankomt.
Wat is een geboorteplan precies?
Een geboorteplan is een kort document waarin jij als aanstaande moeder je wensen rondom de bevalling vastlegt. Het is geen contract en geen garantie, want een bevalling is onvoorspelbaar. Het is eerder een manier om met je verloskundige, gynaecoloog of kraamteam in gesprek te gaan over jouw voorkeuren.
Een goed geboorteplan is beknopt. Één tot twee A4-tjes is genoeg. Je zorgverlener moet het in een paar minuten kunnen doorlezen, ook midden in een drukke dienst. Hoe langer het document, hoe kleiner de kans dat het wordt gelezen op het moment dat het er echt toe doet.
Het schrijven van een geboorteplan dwingt je om na te denken over zaken waar je misschien nog niet over had nagedacht. Dat is op zichzelf al waardevol, los van of het plan precies wordt gevolgd.
Wat zet je in een geboorteplan? De belangrijkste onderdelen
Een geboorteplan bevat doorgaans een aantal vaste onderdelen. Hieronder vind je de onderwerpen die het meest relevant zijn om op te nemen.
Locatie en aanwezigen
Wil je thuis of in het ziekenhuis bevallen? En wie wil je graag bij de bevalling aanwezig hebben? Denk aan je partner, een doula, je moeder of een vriendin. Geef ook aan of je bezwaar hebt tegen aanwezigheid van stagiaires of co-assistenten.
Houding en bewegingsvrijheid
Veel vrouwen willen tijdens de ontsluiting kunnen bewegen, staan, op handen en knieën liggen of een badbak gebruiken. Geef aan of bewegingsvrijheid voor jou belangrijk is. Beweging helpt de baby in een goede positie te komen en kan de pijn verlichten.
Pijnverlichting
Dit is voor veel vrouwen het meest besproken onderdeel van het geboorteplan. Wil je pijnverlichting, en zo ja, welke? Of wil je de bevalling zo natuurlijk mogelijk doorstaan? Noteer ook wat je bij voorkeur eerst wilt proberen voordat je overstapt op medicatie.
Steeds meer vrouwen nemen in hun geboorteplan op dat ze willen beginnen met een geboortetens, een apparaatje dat via elektrische prikkels de pijn van weeën vermindert. De geboortetens werkt het best als je er vroeg mee begint, al thuis bij de eerste weeën. Zo kun je langer zelfstandig thuis blijven en houd je meer regie over het verloop van de bevalling. Lees meer over de soorten pijnbestrijding bij de bevalling om een weloverwogen keuze te maken.
Medische ingrepen
Denk na over je standpunt ten aanzien van een episiotomie (een knip), het breken van de vliezen of een infuus. Je kunt aangeven dat je wilt dat ingrepen altijd eerst met je worden besproken. Dat geeft je zorgverleners een duidelijk signaal dat shared decision making voor jou belangrijk is.
Direct na de geboorte
Wil je je baby direct na de geboorte op je borst? Wil je dat de navelstreng pas wordt doorgeknipt als die is uitgepoeperd? Wil je zelf of wil je partner de navelstreng doorknippen? Wil je borstvoeding geven of flesvoeding? Dit zijn allemaal wensen die je kunt vastleggen in je geboorteplan.
Wat laat je liever weg uit je geboorteplan?
Een veelgemaakte fout is dat een geboorteplan te uitgebreid wordt. Hoe meer details, hoe meer de kans bestaat dat het document als rigide wordt ervaren door je zorgverleners. Een bevalling vraagt om flexibiliteit, van jou en van hen.
Laat absolute uitspraken weg zoals ‘ik wil onder geen beding een ruggenprik’. Dat klinkt stellig maar kan in de hitte van het moment juist voor wrijving zorgen als je van gedachten verandert. Beter is het om te schrijven: ‘ik geef de voorkeur aan natuurlijke pijnverlichting en wil eerst de geboortetens proberen, maar sta open voor andere opties als dat nodig is’.
Vermijd ook lange alinea’s met uitleg over je motivaties. Je zorgverleners begrijpen je wensen beter via een heldere opsomming dan via een uitgebreid verhaal. Houd het scanbaar.
Geboorteplan en pijnverlichting: de geboortetens als eerste stap
Pijnverlichting is voor de meeste vrouwen het meest persoonlijke onderdeel van het geboorteplan. Er is geen goed of fout antwoord. Wat telt is dat je een keuze maakt die bij jou past en die je van tevoren goed hebt doordacht.
Voor vrouwen die de bevalling zo natuurlijk mogelijk willen doorstaan, of die thuis willen bevallen waar een ruggenprik niet beschikbaar is, is de geboortetens een voor de hand liggende keuze. Het apparaatje is veilig, heeft geen bijwerkingen en geeft jou de controle. Je partner kan de intensiteit aanpassen tijdens de weeën, wat hen ook een actieve rol geeft in de bevalling.
Noteer in je geboorteplan dat je een geboortetens wilt gebruiken en dat je er al mee begint bij de eerste weeën thuis. Zo weten je verloskundige en kraamverzorger wat ze kunnen verwachten als ze aankomen.
Wil je alvast een geboortetens regelen? Bij MaMMaTENS kun je eenvoudig een geboortetens huren of een geboortetens kopen. Zorg dat je het apparaatje ruim voor je uitgerekende datum in huis hebt, zodat je vertrouwd kunt raken met de bediening.
Wanneer bespreek je je geboorteplan met je verloskundige?
De meeste vrouwen schrijven hun geboorteplan tussen week 32 en week 36. Dat is vroeg genoeg om het rustig te bespreken met je verloskundige of gynaecoloog, maar ook niet zo vroeg dat je plannen nog volledig kunnen veranderen.
Plan een speciaal consult in om je geboorteplan te bespreken. Zo heb je genoeg tijd om vragen te stellen en eventuele aanpassingen te doen. Bewaar het document digitaal en print een of twee exemplaren uit voor in je bevaltas.
Als je bevalt in het ziekenhuis, geef het geboorteplan dan af bij de balie bij binnenkomst. Als je thuis bevalt, zorg dan dat je verloskundige er al een kopie van heeft en leg er een neer op een plek die gemakkelijk te vinden is.
Een goed geboorteplan geeft jou regie
Een geboorteplan schrijven hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het gaat erom dat jij nadenkt over wat je wilt en dat je dat helder communiceert naar de mensen om je heen. Houd het kort, wees open voor aanpassingen en gebruik het als startpunt voor een goed gesprek met je zorgverleners.
Neem pijnverlichting serieus in je plan. Denk na over welke opties je wilt proberen en in welke volgorde. Wil je starten met een geboortetens? Regel hem dan op tijd, zodat hij al in huis is als de eerste weeën beginnen.
Bekijk de mogelijkheden bij MaMMaTENS: geboortetens huren of geboortetens kopen. Zo ga jij goed voorbereid, met regie en vertrouwen, de bevalling in.
